صحبت منوروف

اوزبیکستان حقیده

نوروزبیره می

زیب النسا بیگم

|
|
۱۴
حوت
۱۳۹۱

به تقریب 8 مارچ روز جهانی همبستگی زنان

 

alt

زیب النسا بیگم

رسام ت. جمال الدین اوف چیزگن اثر

 

اورنگزیب عالمگیرنینگ گوزل شاعره قیزی

 

زیـب الـنـسـا بـیـگـم

 

زیب النسا بیگم ظهیر الدین محمد بابر شاه نینگ نیبره سی، ابو ظفر محی الدین محمد اورنگ زیب عالمگیز نینگ قیزی. اونینگ آنه سی دل رسا بانو شهنواز بیک قیزی بولیب، بابر نینگ گلبدن بیگم اسملی قیزیگه باریب توته شه دی. زیب النسا بیگم  1639 نچی ییل نینگ فبروری آیی، دهلی ده توغیلگن. او نینگ آته سی اورنگزیب (1618-1707) یاشلیگیدن اق دین دارلیگی بیلن نام چیقرگن ایدی.

          زیب النسا بیگم اوز زمانه سی نینگ فاضله عیاللریدن حفیظه مریم بانو قولیده سواد چیقرگن، آته سی زیب النسا بیگم نینگ شاعرلیک استعدادینی پسقیب، اونگه اوز دوری نینگ ییتوک عالملریدن مولانا محمد اشرف دهلوی و مولانا جوینی نی معلم قیلیب تعینله یدی. زیب النسا بیگم زبردست شاعره، ییتوک عالمه، اوسته طنبور چیرتوچی،      ماهر خطاط بولیب ییتیشه دی. آنه تیلی تورکی تیلدن تشقری عرب، فارس تیللری نینگ صرف و نحو، قاعده (مارفولوگیگ و سینتاکس)ینی فقه (قانون شناسلیک)، منطق، فلسفه، تاریخ فنلرینی پُخته اوزلشتیره دی. او نستعلیق، نسخ و شکست خطلرینی زور مهارت ایله بیتکن، قرآن کریم نینگ بیر قنچه مراتبه حسن خط ده کوچیرگن و یاد قرائت بیلن اوقیگن، زیب النسا بیگم عرب و فارس تیللر صرف و نحوینی ایگللب شو تیللرده هم ایجاد قیلدی.

          زیب النسا بیگم عالملر، شاعرلر و صنعت اهللریگه حامی لیک کورستیب، اولرگه معاش تولب تورگن. عالم اسلام تذکره لریده گی "زیب النسا بیگم، آته سی حکمدارلیک بیلن قازانالمه گن شهرتنی، علم و اداب بیلن قازانگن» جمله لری فکرلریمیزنی تصدیقله یدی.

          زیب النسا بیگم بیر قطار شاگرد لرینی علم، معرفت، آداب و غزلیات بابیده تربیه لب کمال گه ییتکزه دی. روایتلرگه کوره شرق نینگ مشهور شاعری میرزا عبدالقادر بیدل اوز قیزینی زیب النسا بیگم تربیه سیگه تاپشیرگن، نتیجه ده او شاعرلیک درجه سیگه ییتگن. «منطق التواریخ» و باشقه لریده گی قوییده گی بیت میرزا بیدل قیزیگه نسبت بیریلگن. شعر دن نمونه:

یـارم مـرا به گوشۀ تنهـا نشاند و رفت

گفتم  که من غبارم و دامن فشاند و رفت

ترجمه: یاریم مینی بیر گوشه ده  یالغیز تشلب  کیتدی.  یولینگنده غبارینگ من دیسم هم، ایتکینی قاقدی- یو، کیتدی.

میلادی 1922 نچی ییل چاپ ایتیلگن «کابل» مجله سی نینگ 10 نچی سانیده زیب النسا بیگم حقده شوندای معلومات اوچره یدی.

زیب النسا بیگم چیرایلی بیر دیوانی بولگن، ینه تصوف، فلسفه سیگه عاید«مونس الارواح» اثری هم بار، تفسیر ساحه سیده 796 ورقلی «زیب التفسیر» گوزه ل تفسیرلرنی یازه دی. بوندن تشقری الهیات گه دایر، «زیب النشعت» ناملی اثر یازیب اونی استادی خاطره سیگه بغیشله یدی.

هندوستان مسلمانلری اراسیده دستورالعمل بولیب قالگن «فتاوای عالمگیری» و «شعریت قانونلری جمله سی» اثرینی فارس تیلیگه  ترجمه قیلدیره دی، کورینیب توریبدی کی،زیب النسا بیگم اوز زمانداشلری نینگ عاقله و ذکا قیزی، اوشه محیط نینگ برکمال ضیالی سی ایدی.

زیب النسا بیگم نینگ حیات یولی افسانوی واقعه لرگه بای، اونینگ نسلی آته طرفدن هم، آنه طرفدن هم بابر پادشاه گه باریب توته شه دی. دیمک شاه قیزی، باز اوستیگه عقل، ادراک ده تینگ سیز، یوکسک شعری استعدادی صاحبه سی، نظم ملکی نینگ ملکه سی، ملکه لر ایچره گوزه لی زیب النسا بیگم حُسن، لطافت و ملاحت ده بی نظیر، فضیلتگه بی قیاس بولسه- ده، 63 ییللیک عمری دوامیده اوزیگه مناسب همدرد یار تاپه آلمه دی. او1702 ییلیده 63 یاشیده دهلی ده وفات ایته دی. اونی دهلی ده گی دازره زری قبرستانیگه دفن قیلیشه دی.   

 

 اونینگ شعریدن بیزنمونه :

  گرچه من لیلی صفاتم دل چو مجنون در هواست

  سر به صحرا میزنم لیکن حیا زنیجیر پاست

  بلبل از شاگردیم شد همنشین گل به باغ

 در محبت کاملم، پروانه هم  شاگرد ماست

  بسکه بار غم برون انداختم بر روزگار

 جامه نیلی کرد اینک بین که پشت او دوتاست

 درنهان خونم، به ظاهر گرچه برگ نازکم

 رنگ من درمن نگر چون رنگ سرخ اندر حنا ست

 دختر شاهم ولیکن رو به فقر آورده ام

 زیب و زینت بس همینم نام من زیب النساست

 

«عیالگه احترام» کتابیدن،

کریلدن اوگیروچی: عبدالله تاشقین،

سویدن 19.02.2013

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 اوگیروچی نینگ ایضاحلری:

 1 – مقاله یازوچی سی، زیب النسانینگ فارسچه مشهور غزلی  اوزبیکچه ترجمه سینی، اونینگ اصل تورکی شعری دیب کیلتیریبدی. بو توغری ایمس. بیز شعر نینگ اصل فارسچه متنینی اونینگ اورنیده قویدیک.

2 – یازوچی زیب النسا بیگم "فتاوای عالمگیری" نی فارسی تیلگه ترجمه قیلدیرگن دیب یازگن. بو هم نا توغری. نیگه که اورنگ زیب عالمگیر نظری آستیده تنیقلی عالملر تامانیدن 6 جلد ده تالیف ایتیلگن بو کتته اثر، هیچ قچان فارسی تیلگه ترجمه قیلینمگن.

  


شو موضوعده




۱۳۹۰
جوزا
۲۷

۱۳۹۲
قوس
۱۸




ستاکهولم، سویدن

info@baborshah.com