صحبت منوروف

اوزبیکستان حقیده

نوروزبیره می

اوتکیر هاشموف دن خاطره لر

|
|
۱۹
اسد
۱۳۹۲

alt  

                         مرحوم اوتکیر هاشموف   

 

  پروفیسور شرعی جوزجانی     

 

اتـاقـلـی ادیـب رحـمـتـلی

 

اوتکـیـر هـاشـمـوف دن خـاطـره لـر

 

 

مین اوزبیکستان خلق یازوچیسی رحمتلی اوتکیر هاشموف بیلن 1991 ییلی یاز فصلیده، دوستیم خلق یازوچی سی ایرکین واحدوف آرقه لی تنیشگن ایدیم. اوشه ییلی بیر قطار

افغانستانلیک اوزبیک لر و تورکمن لر بیلن، مستقل اوزبیکستان دولتی تامانیدن یول گه قوییلگن تورکستانلیک لرنینگ بیرینچی فورومی (قورولتایی) طنطنه لیک مراسمیگه اشتراک

ایتیش اوچون چَقیریلگن ایدیک.                        

 بیر هفته لیک مراسم توگه گندن کیین، مین بیر آیلرچه تاشکینت شهریده قالیب، مملکت نینگ تنیقلی عالم، شاعر و یازوچیلری بیلن تانیشیش گه موفق بولدیم. اولردن بیری مشهور و

خلق اعتبارینی اوزیگه تارتگن یازوچی و دراماتور اوتکیر هاشموف ایدی. اوشه وقتلرده  او اوزی نینگ کوپ قیرره لری ایجادلری بیلن شهرت چوققی سیگه کوتریلگن ییللر ایدی.

بیرکون واحدوف مینی او بیلن تنیشتیریب، نیچه ییللردن بیری آره میزده مدنی علاقه بارلیگی حقیده گپیردی و هاشموف نینگ قیمتلی اثرلری باره سیده اوز فکرینی بیلدیردی. اوشندن

کیین اوتکیر بیلن اوچره شیب توردیک.

 

ادیب نینگ توغیلگن کونی مراسمی

 

نیچه کوندن کیین اوزبیکستان یازوچیلری اویوشمه سی تامانیدن اوزبیکستان خلق یازوچی سی اوتکیر هاشموف نینگ توغیلگه نیگه 50 ییل تولگنی مناسبتی بیلن "پرکینت"

تومنیده نشانلش مراسمی اوتکه زیلیشی مخلصلرگه اعلان قیلیندی.

اویوشمه رئیسی اوزبیکستان خلق یازوچیسی جمال کمال و هاشموف تامانیدن مین هم دعوت قیلینگن ایدیم. بیزنی آلیب بارگن موترده اوتکیر و ایرکین اکه دن باشقه اوزبیکستان

قهرمانی و اوزبیکستان خلق یازوچی سی رحمتلی سید احمد هم بار

ایدی. او اتاقلی یازوچی و دراماتور صفتیده بوتون اوزبیکستان بوییچه خلق ایچیده کتته حرمت و اعتبارگه ایگه ایدی. شوخ طبع، اسکیه چی، هزلکش و حاضر جواب ایدی. اونینگ

کومیدی اثرلری اینیقسه "کیلینلر قوزغالانی" هنوزگه چه هم

تیاترلرده اوینه له دی و آدملر اونی قیزیقیش بیلن کوره دیلر. سید احمد اکه نینگ قیزیق صحبتلری بیلن پرکینت گه ییتیب بارگنیمیزنی بیلمی قالدیک.

تومن حاکمی تامانیدن اویوشتیریلگن کتته محفلده یازوچیلر و شاعرلر سوزگه چیقیب ادیب نی 50 یاشلیگی بیلن تبریکلب، اونگه ایجادی موفقیتلر تیله دیلر. بیز اوچ کیشی هم اوز

نوبتیمیزده اونی تبریکلب، ایجادی قرره لری بوییچه صحبت

قیلدیک. مین ایسه اوزبیک ایشی – پخته ایشی تراژیدی سی نی یاریتگن اونینگ انتقادی اثرلری اوستیده توخته لیب اوتیب، اوشبو تراژیدی دن کیلیب چیققن فاجعه لرنی فاش ایتیشده، جسارتلی خدمتی حقیده گپیردیم.

 اوشنده رحمتلی سید احمد انجمن ده هزل لشیب شونداق دیگن ایدی: فرغانه کلخوزلریدن بیریده اوتکیرنینگ تولد مراسمی اوتکزیلگندن کیین یاشلر و عیاللرکیلیب اوز خاطره دفتر لریده

بیزلردن ایسده لیک امضاسینی آلردیلر. قیتیشده بیزلردن عطر 

ایسی کیلسه، هاشموف دن نفتالین نینگ هیدی کیلردی. نیگه که بیزنینگ قهرمانلریمیز کوپینچه یاش ییگیلتر و عیاللر بولسه، اونینگ قهرمانلری کوپینچه نفتالین بیلن ایشی توشه دیگن

کیکسه ماشینکارعیاللر بولردی. شو سببلی کوپراق کیکسه

عیاللر او بیلن اوچره شیب امضا آلردیلر.

 ایتیش کیرک که یقین لرده رحمتلی سید احمد و اونینگ حیات شریکی اوزبیکستان خلق شاعری مرحومه سعیده ذوالنونوه گه اولرنینگ ادبی مقامی و خدمتلرینی قدرلش مقصدیده،

نوایی نامیده گی اوزبیکستان ملی باغیده، دولت تامانیدن هیکل

اورنه تیلگن.

اوشه کونلری اوزبیکستان ملی اونیویرستیتیده هم، هاشموف نینگ توغیلگن کونی نی نشانلش طنطنه لی کتته مراسمی گه اشتراک ایتیب سوز گه چیقدیک.

alt

اوزبیکستان قهرمانی و اوزبیکستان

خلق یازوچیسی مرحوم سید احمد

 

اوزبیک ایشی ماجراسی

 

 اوزبیک ایشی یا که پخته ایشی نیمه دن عبارت ایدی دیگن سوالگه جوابا ایتیش ممکن که بریژنیف وفاتیدن سونگ، اندروپوفکوم پرتیه نینگ بیرینچی سکرتری بولگندن کیین، مادی،

معنوی و سیاسی جهتدن اوسیب باره یاتگن اوزبیکستان

جمهوریتی گه جدی ضربه بیریش اوچون پخته ایشی معما سینی کوتردی. شورالر دولتی پخته ایکیش بوییچه امریکه نی آرتده قالدیریب، جهانده بیرینچی اورین نی ایگللش مقصدیده

اوزبیکستان دولتی نی هر ییلی دولت گه آلتی ملیون

(6000000) تن پخته تاپشیریش گه مجبور قیلگن ایدی. بو مقدار پخته آغیز گه راست کیلسه هم، اونی ایکیب - تیریب آلیش، ایکینزارلر ظرفیتی و انسانی کوچ – طاقتدن انچه یوقاری

ایدی. پخنه نینگ برگلری نی توکیش اوچون میدانلرگه

سیپیله دیگان زهرلی کیمیاوی ماده لر، بیر تاماندن ییرلرنی آغو گه بولغب، طبیعی حالتدن چیقره دیگن بولسه، ایککینچی تاماندن کلخوزلرده ایشلیدیگن پخته کار دهقانلر و اولرنینگ

باله لری نی تورلی تومن کسل لیکلرگه مبتلا قیلردی.

بلند پروازلیک بیلن یوکلنگن آغیر پلان لرنی هیچ بیر پخته کارجمهوریت بجره آلمه گن ایدی. لیکن اوزبیکستان اتیلب نشانگه آلیندی. اوشنده مسکو ده بریژنیف نینگ کیاوی رهبر

لیگیده تشکیل تاپگن مافیایی بیر تشکیلات، بوتون شورالر دولتی 

بوییچه ایشلب چقریش ایشلریگه اره لشیب تورردی. اولر خوفسیزلیک تشکیلاتلری نینگ معیّن کوچلی حلقه لری حمایه سی آستیده ایدی. اولرنینگ ریجه لری اساسیده برچه

جمهوریتلرده ایشلب چیقریلمگن پخته پلانی، قلبکی شکلده تولدیریلیب 

فابریکه لرگه جونه تیلردی، پخته نی تسلیم آلگن زاوودلرهم تولیق شکلده رسمی رسید بیرردیلر. نتیجه ده مینگلب تن پخته نینگ پولی بانکلردن چیقریلیب، مافیایی گروپ اورته سیده

تقسیم بولردی. جمهوریتلر پرتیه و دولت رهبرلری بو

واقعلیکنی بیر مقدار بیلسه لر هم، ایندی آلمسدیلر.

اندروپوف کی گی بی باشلیغی چاغیده، بو کبی سرلردن خبرداربولگنی اوچون، رهبرلیک  اورنی نی ایگل لگندن کیین، بیرکتته گروپ تیرگوچیلر (مستنطقلر) و سارنواللرنی گید لیانف

ناملی تورکلرگه قرشی بیر ارمن رهبرلیگیده چیکسیز 

صلاحیت بیلن اوزبیکستان گه جونتدی. مینگلب کیشی تحقیق آستیده آلینیب، کوپیلری اجبارا اعترافگه مجبور قیلیندی.

اوزبیکستان، سویتلر دولتی نظریده اعتباردن توشدی. شورالرمطبوعات و رادیولریده اوزبیکلرگه قرشی نامردانه ناروا تهمتلرترقه تیله باشلدی. بیرنیچه کیشی جمله دن پخته صناعتی

وزیری اعدام قیلینیب، ایریم والیلر و رئیسلرتورمه گه سالینیب

سورگون قیلیندیلر و مینگلب گناهسیز کلخوزچی و دهقان قماققه آلیندی.

تاشکینت هوایی میدانی خلق ارا پروازلریوزیگه یاپیلدی و بو صلاحیت تاجکستان پایتختی دوشنبه میدانی گه تاپشیریلدی. اوزبیکستان رهبری مرحوم شرف رشیدوف قاره لندی. 

شهرده کومیلگن اونینگ جسدی قبردن چیقاریلیب، چغتای

قبرستانیده دفن ایتیلدی. بو ایسه پخته ایکیش بوییچه قهرمانلینکلر کورستگن اوزبیک ملتی گه  و آغیر شرایطده اولکه نی یشنتگن اونینگ صادق رهبری گه چیکسیز حرمتسیزلیک ایدی.

لیکن اوزبیکستان مستقللیگی اعلان قیلینگندن کیین، بو فاجعه لی حادثه لرگه خاتمه بیریلدی. اوزبیکستان عالی محکمه سی بیرینچی معاونی عبد صمد پهلوانزاده مینگه ایتیشیچه، اولر،

پخته ایشی تهمتلری اساسیده قملگن، 3000  گناهسیز کیشی

 

نی قماقخانه لردن چیقرگن ایکنلر. بولرنینگ همه سی اوزبیکستان پریزیدنتی اسلام کریموف بویروغی بیلن بجریلگن ایکن. شونینگدیک کریموف پرتیه قورولتایی آرقه لی شرف

رشیدوف نی آقلب (برئ الذمه اعلان قیلیب)، او کومیلگن جایده

اونگه هیکل اورنتدی.                 

 اوتکیرهاشموف، مملکت استقلالی اعلان قیلینمسدن آلدین "اوزبیک ایشی" دیب اتلگن      ماجرا در حقیقت بهتان و اغوالر اساسیده یول گه قوییلگن و قانون، عدالت و انسانیت گه

قرشی بولگن بیردسیسه ایکن لیگینی آچیب ییریب، اوز اثرلریده

اوندن کیلیب چیققن فاجعه لرنی فاش قیلدی، شونینگدیک شورا حکومتی تامانیدن یوکلنگن پخته ایشلب چیقریش پلانی نی تولدیریش اوچون، قشلاق اهالیسی دن تشقری، بوتون مملکت

اوقوچیلری و محصل لری (قیزلر و اوغیللر) نی دله ده گی

کلخوزلرگه یوباریب، پخته تیریش گه مجبور قیلیش، ماشینلر ایشی نی آسانلشتیریش مقصدیده، پخته برگلری نی توکیش اوچون زهرلی کیمیاوی ماده لر ایشله تیش نتیجه سیده

کلخوزچیلرعایله لرینی تورلی کسل لیکلرگه دچارقیلیش کبی  فاجعه

لر یوزیدن پرده کوتردی. شو سببلی آدملر اونینگ اثرلرینی نهایت قیزیقیش بیلن اوقیردی.

نیچه ییلدن کیین مین تاشکینت شهریده یشه شیم گه توغری کیلدی. اوشنده اوتکیر اکه بیلن تورلی مراسملرده اوچره شیب تورردیک.

 

امیر تیمور حقیده گی کتاب معماسی

 

1996 ییلی هاشموف "شرق یولدوزی" ژورنالی نینگ باش محرری صفتیده  مجله ده امیر تیمور نینگ حیات و فعالیتلری حقیده فرانسه لیک مارسل بریون تامانیدن یازیلگن "منم

تیمور جهانگشا" کتابی نینگ نشرینی باشلگن ایدی. کتاب 

 

عربستانده یشاوچی تورکستانلیک وطنداشلردن بیری مرحوم اوچقون (البته مرحوم محمد امین اوچقوندن بشقه) آرقه لی "مین کیم جهانگیر تیمور" نامی بیلن اوزبیک تیلیگه اوگیریلگن

ایدی. لیکن امیر تیمور خلق ارا جمغرمه سی (فوندی) رئیسی

اکادمیسین کاندیدی تاریخ فنلری دوکتوری بوری بای احمیدوف اونگه قرشی توریب، اثرده تیمور گه قرشی سوزلر ایتیلگنی اوچون تیمور نینگ 660  ییللیگی عرفه سیده، اونینگ

نشری صاحبقران گه حرمت سیزلیک بوله دی دیب توریب

آلدی.

اوشنده هاشموف پارلمان وکیلی ایدی. احمیدوفگه تیمور نینگ 660 ییللیگی مراسمینی اوتکزیش مسئولیتی یوکلنگن ایدی. شو سببلی او اوز سوزیدن قیتمه دی.

 

بیرکونی هاشموف تکلیفیگه کوره بیرگروه ادیب وعالملر بیلن مجله اداره سیده ییغیلیشیب،    معمانی حل قیلیش یولینی قیدیردیک. آخری اولر احمیدوف مین بیلن دوستانه مناسبتده

بولگنی اوچون، اولرتامانیدن بو حقده استاد بیلن صحبت لشیب تیل

تاپیش وظیفه سینی مینگه تاپشیردیلر.

 

کمینه بوری بای احمیدوف بیلن مفصل صحبت جریانیده کتاب حقیده معلومات بیریب، بو اثر بیر قطار سلبی تامانلریدن قطع نظر، امیر تیمور حقیده یازیلگن اینگ چیرایلی کتاب

صفتیده قبول قیلینگن، ایران و اوندن تشقریده هیچ بولمگنده 16

مرته کتته تیراژلرده چاپ ایتیلگن و مینگلب کیشی اونی قیزیقیش بیلن اوقیدی و تیمورنینگ مخلص لری آره سیده قول مه قول بولیب یوریدی. حتا هرات نینگ تیموریلر قومیدن بولگن

افغانستان نینگ باش وزیری مرحوم فضل الحق خالقیاراونی

ایککی مرتبه اوقیب، اوزی اوچون دستورالعمل صفتیده قبول قیلگنی باره سیده گپیریب بیردیم.

قوشیمچه قیلیب دیدیم: امیر تیمور نینگ  اشدی مخالفی بولگن ابن عربشاه نینگ "عجائب المقدور فی تأریخ تیمور" کتابی نیچه ییل آلدین اوزبیک تیلیگه ترجمه قیلینیب، تاشکینت ده

نشر قیلینگن ایدی. لیکن نی سیز و نی باشقه بیران بیر کیشی

اونگه قرشیلک بیلدیرمگن ایدینگلر. اوشه کتاب نینگ برچه سی، کیچیک بیر فصلیدن تشقری، تیمور حقیده تهمت و یالغان سوزلردن بشقه نرسه ایمس. اونگه قره گنده اوشبو کتاب نی

تیمور حقیده ستایشنامه دیسه بوله دی.

ایتیب اوتیلگن دلیل لرنینگ هیچ بیری استادنی قانیقتیرمه دی. اونینگ دلیلی شو ایدی که حاضر شرایط اوزگه چه. مین امیر تیمور خلق ارا فوندی رئیسی و یقینده اوتکزیله دیگن امیر

تیمورنینگ 660 ییللیگی مراسمی متصدی سی صفتیده،

اوشبو خلق ارا بیرم عرفه سیده، اونگه قرشی سوزلرنی اوز ایچیگه آلگن کتاب نینگ نشریگه موافقه قیلالمیمن دیدی.

مین اونگه یازوچیلر تکلیفینی قوییده گیدیک بیلدیردیم:

1-  کتاب نشری مقدمه سیده، اثرنینگ سلبی تامانلری انتقاد قیلینیب، ایریم صحیفه لر حاشیه سیده حقیقت گه خلاف یازیلگن مسئله لر، دلیل لر بیلن رد قیلینسین.

2-  یا که حقیقت گه خلاف دیب تاپیلگن سوزلر کتاب متنیدن چیقریب تشلنسین و بونینگ دلیلی مقدمه ده ایتیب اوتیلسین.شو ترتیبده هم بو قیمتلی کتاب نشر بوله دی و هم اعتراض گه اورین قالمیدی.

 لیکن بوری بای اکه، حاضر شرایط بشقه چه، برچه مراسم و نشریات پریزیدنت نینگ نظارتی آستیده بولگنی اوچون، مین بو ریسک نی اوز ذمم گه آلالمیمن دیب، رد جوابینی بیردی.

 

 اوندن کیین اوتکیر اکه پارلمان وکیللری آرقه لی، استاد نینگ راضی لیگینی آلیشگه حرکت قیلگن بولسه هم، نتیجه آلالمه دی و شو یوسینده بو چیرایلی کتاب کوپ ییللر گه چه نشردن

قالدی. ایشیتیشیم چه "مین کیم جهانگیر تیمور" کتابی آخرگی

ییللرده نشر دن چیققن ایمیش.  

 

دورمان باغیده

 

 نیچه ییلدن سونگ، مین سویدن اولکه سیگه گه کیلگه نیمدن کیین، 1911 ییلی تاشکینت گه باریشیم گه توغری کیلدی. یازوچی و شاعرلرگه دولت مکافاتلرینی تاپشیریش اوچون

یازوچیلر اویوشمه سی گه تیگیشلی دورمان باغیده، کتته محفل

توزیلگن ایدی. تکلیف گه کوره شاعر و یازوچی دوستیم اوزبیکستان بین الملل مرکزی رئیسی نصرالدین محمدی یف  و باشقه بیر نیچه شاعر و یازوچیلر بیلن باققه ییتیب باردیک.

محفل گه اوزبیک شعر و ادب دنیاسی نینگ برچه کوزگه

کورینگن شخصیتلری تشریف بویورگن ایدیلر. طنطنه لی مراسمده بیر قطار ادیب و یازوچیلرگه دولت مکافاتلری تاپشیریلدی. اولر تامانیدن اوتکیر اکه سوزگه چیقیب، منتدارچیلیک

سوزلرینی اظهار ایتدی. ناز و نعمتلردن توله ستوللر اوستیگه

اوزبیک آشی تارتیلیب، صنعتچیلر کنسرتی ینگره دی. تورلی گروپلر جمله دن ایرکین واحدوف گروپی بیلن نصرالدین محمدی یف گروپی اورته سیده شطرنج مسابقه سی بولیب

اوتدی.

ییغیلیشده نیچه ییلدن سونگ دوستلر بیلن اوچره شیب صحبتلشدیک، صورت گه توشدیک.

اوزیم آلگن اوشه صورتلردن ایریم لرینی حرمتلی اوقوچیلریمیز گه تقدیم ایتماقچی من.  

 

alt

  اوزبیکستان قهرمانی و اوزبیکستان خلق شاعری ایرکین واحدوف، نوایی شناس پروفیسور سویمه خان غنی یوا و اوزبیکستان خلق یازوچی سی اوتکیر هاشموف.

alt

اوتکیر هاشموف، اتاقلی ادیب، ژورنالیست و شاعرابراهیم غفوروف بیل

  alt

اوزبیکستان یازوچیلر اویوشمه سی تامانیدن شاعر و ادیبلرگه دولت مکافاتلری تاپشیریلیشی جریانیدن

alt

مرحوم هاشموف نینگ سونگگی صورت لریدن

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

alt

هاشموف بیلن مناظره لی موضوع بوییچه صحبت (2000 نچی ییللر)          

alt

بیر قطار محفل اشتراچیلریدن، بیرینچی صف، اورته ده اوزبیکستان خلق شاعری

و اوزبیک تیلیگه آلتی جلدلیک مثنوی نی مترجمی جمال کمال و .....

alt

چپ تاماندن: ...، میرزا کینجه، ایرکین واحدوف، جوزجانی، ......

alt

سالونده ادیبلرنی کوتیب آلیش اوچون بیزه تیلگن میزلرنینگ بیر تامانی

alt

دورمان باغیده یازوچیلر اویوشمه سی نینگ دم آلیش اویی

 

 


شو موضوعده









ستاکهولم، سویدن

info@baborshah.com