صحبت منوروف

اوزبیکستان حقیده

نوروزبیره می

ظفر هنری گروهی

|
|
۰۵
اسد
۱۳۹۲


alt

استاد امینی

 

ظفر هنری گروهی

 

 

 

افغانستانده‌گی اوزبیک هوسکار(آماتور) موسیقی صنعتی

 

تاریخی گه

 

قیسقه چه بیر نظر


بیرینچی قسم


کیریش سوزی: افغانستانده تورک- اوزبیک خلقی نهایتده ستم کورگن ایل- اولوس. بو ایل- اولوس قنچه هم اوزاق تاریخی اوتمیشگه ایگه بولیب بابا- اجدادلری کتته خان و خاقانلیکلر قوریب، دواریغ سوریب کیلگن بولسه‌لر هم، قاله‌ویرسه اولر سونگی بیر- ایکّی عصر مابینیده اوشبو چیگره‌لرده قیناق و قیینچیلیکلر آستیده حیات کیچیریب، شو باعث مدنی- تاریخی، تیل و ادبیاتلری ایزیلیب- یینچیلیب کیلگن خلق. اوشبو خلق نینگ محکومیت تاریخی هنوزگچه هم سونگی ایکّی عصر آره‌سیده کورگن نقصانلرنی برطرف قیلیشگه امکانیت تاپه‌آلمه‌گن. بو خلق قنچه هم اوز اوزلیگینی و ملی هویتینی قومسه‌ب حرکت قیلسه، هر بیر دورده اوزیگه خاص معما و قیینچیلیکلر بیلن یشه‌ب توره‌دی. بحثیمیز چوزیلمه‌ی، انیقراق بو حقده صحبت یوریتیش نی اوز آلدیمده مقصد قیلیب قویماقچیمن. گپ حاضرگی افغانستان موسیقی صنعتی حقیده بولیب اوتماقچی. موسیقی تیرمینی اوزیگه خاص بحثنی طلب قیله‌دی. ینه هم بو بحثدن اوتماقچیمن. موسیقی صنعتی سیر قیرره‌لی صنعت و اوزیگه خاص قسم و بولیملرگه ایگه. موسیقی فنلری حاضر زمانده عالم مقیاسیده کتته یونیورسیتی و بیلیم یورتلرده اوزاق مدتلی تحصیلی دوره‌لرده اوقیلیب اورگه‌نیله‌دی. موسیقی علمی حاضر زمانوی عملی و نظری (تیوریک- پراکتیک) علم- فنلرگه ایلنگن و اوچ کتته قسمگه اجره‌تیله‌دی
الف: فولکلور موسیقی صنعت توری (خلق آغزه‌گی ایجادیاتی).
ب: هوسکار موسیقی صنعت توری (موسیقی آماتور یا شوقی)
ج: مقام موسیقی صنعت توری (موسیقی کلاسیک)
البته هر بیر خلق نینگ موسیقی سی انه شو اوچ کتته بحث ایچیده مطالعه قیلینه‌دی. موسیقی صنعتی نینگ بو تورلریدن باشقه، لایت موسیقی توری، پاپ موسیقی توری، اوپرا موسیقی توری، بالت موسیقی توری و... لر موجود که افغانستانده هنوزگچه اوشبو تورلر رواجلنگنی یوق.
افغانستانده بیرینچی رادیو دستگاه‌ینی قوریلیش تاریخی امیر امان الله خان حاکمیتی دوری (1919-1929) گه باریب تقیلسه هم لیکن بو امکانیتلردن اولکه‌ده یشاووچی تورک- اوزبیک خلقی بوتونلی محروم ایتیلیب شو آقیم نادر خان و ظاهر خان حاکمیتی دوری‌گچه دوام ایتدی. ظاهر خان حاکمیتی دوری نینگ دموکراسی ییللری سنه‌لگچ 1345 ییلده بیر خیل کوره‌شچی ملت وکیللری همده تورک- اوزبیک ضیالی و ملی شخصیتلری نینگ هاریمس ایش- کوره‌شی نتیجه‌سیده (افغانستان رادیو سی) تشکیلاتیده ایلک بولیب اوزبیک تیلیده بیر ساعتلیک برنامه اوچون وقت اجره‌تیلدی. شو بیلن بیرگه موندن انچه ایلگری اوز هنری فعالیتینی باشله‌گن «گلشن» هنری گروپی افغانستان ملی رادیوسیده یول تاپیب اوزبیکچه قوشیقلرنی رادیو آرشیفی‌ده کوچیریشگه باشله‌دی. اوشبو موسیقی گروپی موندن انچه ایلگری اوز فعالیتی‌نی جوزجان ولایتیده باشلب حرمتلی صدرالدین انتظار و ملا تاج محمد سرپلی لر واسطه‌سیده هنری ایشلری آلغه آلینیب باریلر ایدی. اره‌دن کوپ مدت اوتمه‌ی ظاهر خان نینگ مستبد و متعصب عمک بچه‌سی، سردار داوود واسطه‌سیده و شبو برنامه نینگ رسمی یایینی افغانستان رادیوسیده تاخته‌تیلیب کیین شو هنری گروپ ایشی هم توسیققه اوچره‌ب قالدی.
میلادی 1978 ییلی (1357) اولکه‌ده مارکسیستی انقلاب یوز بیریشی بیلن تورک- اوزبیک خلقی نینگ مدنی حیاتی گلله‌ب- یشنه‌ش گه باشلب اوز طبیعی حق- حقوقلریدن محروم ایتیلگن ایل- اولوس قیته دن اوز تیل- مدنیت وتاریخینی تیکلشده مجال تاپدی. انقلاب نینگ تانگیده، افغانستان دموکراتیک خلق حزبی صفیگه بولگچ ملتچی عنصرلر تشبثیده ایلک بار افغانستان رادیو- تیلی کانالی تشکیلاتیده «ظفر» ناملی اوزبیک موسیقی صنعتی نینگ گروهی تأسیس ایتیلدی. بو گروه نینگ اورته‌گه کیلیشیده اساسی تشبث افغانستان دموکراتیک خلق حزبی مرکزی کمیته اعضاسی همده افغانستان دموکراتیک جمهورلیگی نینگ عدلیه وزیری سنه‌لگچ عبدالحکیم شرعی جوزجانی تمانیدن عملگه آشدی. اوشبو موسیقی گروهی محمد شفیع عظیمی باشچیلیگیده افغانستان رادیو- تیلی کانالی تشکیلاتیده رسمی فعالیتینی باشلب تیزلیکده اولکه باش کینتی‌ده استقامت قیلووچی اوزبیکلر همده اولکه نینگ شمالی ولایتلریدن تورلی اشوله‌چی و چالغوچیلرنی توپله‌ب اوزبیکچه قوشیقلرنینگ اوقیب رادیو و تیلی کانالده کوچیریشگه باشله‌دیلر. اوشبو گروه در حقیقت افغانستان تاریخیده منتظم روشده ایش باشله‌گن بیرینچی موسیقی صنعت گروهیدن عبارت ایدی.
بو گروه گه منسوب اعضالر هم افغانستان رادیوسی تشکیلاتیده موجود باشقه موسیقی گروهلردیک «بالمقطع» شکلده افغانستان رادیوسی رسمی ماموری صفتیده ایشگه آلینیب هر هفته‌ده اوچ کون ریجه‌لنگن پروگرام اساسیده موسیقی بوییچه تمرین قیلیب هر آیده منتظم روشده تیارلنگن قوشیقلری نینگ رادیو استدیولریده ثبت قیلر ایدیلر. اوشه وقتده بولگن رسمی قاعده- قانونلرگه کوره بیرینچیدن قوشیقلر رادیو استدیوسی آرقه‌لی ثبت ایتیلیب، سونگره ایسه اوشبو قوشیقلر هر بیر- ایکّی هفته آره‌سیده افغانستان رادیوسی تشکیلاتیده موجود «موسیقی مشورتی بوردی» تمانیدن تیکشیریلیب اینگ- یخشی سی «تلویزیونی پارچه» صفتیده تنله‌نر ایدی.
اوشبو گروه نینگ موسیقی اسبابلری: دوتار، قورشقارچه (اوزبیکی رباب)، دایره-دپ، تنبور، غیجک، توله، آکاردیون، زیربغلی لردن عبارت ایدی.
بو موسیقی گروهی، انسامبل ظفر، ظفر آرکستری، ظفر موسیقی گروهی... ناملری بیلن اته‌لر ایدی. ظفر گروهی رادیو افغانستان تشکیلاتیده‌گی «افغان موزیک ریاستی» چوکاتیده فعالیت قیلردی. اوشبو موسیقی گروهی ترکیبیده کوپ اشوله‌چی اوزبیک ییگیتلر ییتشیب چیقدی. «ظفر» گروهی اوز هنری فعالیتینی 1357 ییلدن باشله‌ب، اوزلوک‌سیز صورتده 1370 ییللرگچه دوام ایتدیردی.
ظفر گروهینی قیزیق ایجادی ییللری 58-1357 ییللر حسابلنه‌دی. بو موسیقی گروه نینگ سهل- کم 17 ییللیک ایجادی فعالیتی دوامیده 200-300 گه یقین تورک تیللری (اوزبیک-تورکمن) ده قوشیق و کویلر افغانستان رادیو و تلویزیونی آرشیفی‌ده کوچیریلیب قالدی. اوشبو هنری گروه ترکیبیده: صدرالدین انتظار جوزجانی، ملا تاج محمد سرپلی، خیرمحمد چاووش، هدایت الله احمدی، محمد صابر عندلیب، داکتر عبدالله درمان، وحید امید، عبدالواحد رحیق نظری، عبدالاحد سحر، هدایت الله احمدی، سید جعفر قویاش اندخویی، لطافت خانیم، پروین خانیم، رشیده ژاله، مرجان خانیم، سبزه گل، محمد عالم مرآت، لطیف نظری، محمد کاظم امینی، محمد حسین و... کبی تنیقلی اشوله‌چیلر، شونینگدیک: محمد شفیع عظیمی، عبدالرشید اکه اندخویی، همایون منصوری، عبدالوهاب مجبور و شمس الدین دایره نواز، شکرالله توله نواز، سید قاسم امینی قوشقارچه نواز اوزبیک اولوسی نینگ تنیقلی چالغوچی لری ییتیشیب چیقدیلر.
بیز اوشبو مقاله آرقه‌لی افغانستانده اوزبیک موسیقی صنعتینی رواج و رونقی یولیده بی بها اولوش قوشگن «ظفر» گروهی حقیده سوز یوریترایکن‌میز. بو گروه افغانستانده اوزبیک هوسکار موسیقی‌سینی گلله‌ب- یشنه‌شی یولیده هاریمس ایش- کوره‌ش آلیب باردی. «ظفر» هنری انسامبلی نینگ تانیشتیریش اوچون بیز بیرینچی‌ده اوشبو گروه ترکیبیده هنری فعالیت آلیب بارگن چالغوچیلر (نوازنده) و ایکّینچیده اوشبو موسیقی صنعتی گروهی بیلن بیرگه ایش قیلیب کیلگن اشوله‌چیلر (آوازخوان) نی قیسقه صورتده تانیشتیریب اوتماقچی میز:
استاد محمد شفیع عظیمی
رحمتلی استاد قاری محمد عظیم عظیمی سرپلی عایله سیگه منسوب استعدادلی موسیقی نواز، بسته کار (آهنگساز)، مینیاتورکار، ظفر گروهی نینگ تأسیس ایتیلیشی اوچون کتته تشبث کورسه‌تیب، ظفر گروهی نینگ باشلیغی و ضمناً اوستون قولگه ایگه قوشقارچه نواز، قاله‌ویرسه او، افغانستان رادیو- تیلی کانالی آرشیفلریده «ظفر» گروهی نامیدن ثبت ایتیلگن قوشیقلرنینگ کتته قسمینی بسته کارلیک قیلیب (کمپوز) باغله‌گن.
او، کابل بیلیم یورتی، تیل و ادبیات فاکولته‌سی، هنرلر دیپارتمنتی نینگ بیتدیریب کیین اوشه ییرده استاد صفتیده ایش باشله‌دی. (اوشبو دیپارتمنت 61-1360 ییللر فاکولته درجه‌سیگه کوتریلدی.
محمد شفیع عظیمی اصلده استعدادلی (ماندولین) نواز بولیب، سونگره رباب نوازلیک بیلن شغلله‌نیب، ظفر گروهی تشکیل ایتیلیشی بیلن (قوشقارچه) چاله باشله‌دی. محمد شفیع عظیمی افغانستان رادیو- تیلی کانالی تشکیلاتیده‌گی «افغان موزیک ریاستی» نینگ (موسیقی بوردی) اعضاسی صفتیده هم رسمی ایش قیلدی.
او، اون ییتی ییل «ظفر» ناملی اوزبیکچه موسیقی گروهی نینگ ارکستری باشلیغی، قاله‌ویرسه هنرلر فاکولته‌سی استادی صفتیده رسمی ایش قیلدی. او، 1370 ییلی اولکه‌ده خوف‌سیزلیک معماسی کوچه‌یگن بیر دورده اوز وطنینی تشله‌ب، عایله‌سی بیلن بیرگه اوزگه یورتلرده کیتیش گه مجبور بولدی. معلوم بولیشیچه، بو کیشی حاضر سویدن مملکتی ده اوزاق ییلردن بویان استقامت قیلیب کیلماقده.
عبدالرشید اکه اندخویی (دوتارچالووچی)
بو کیشی اصلده اندخوی‌دن بولیب، اوزاق ییلردن بویان کابلده استقامت قیلردی. معلوم بولیشیچه «ظفر» انسامبلی نینگ هنری فعالیتی باشله‌نیشیدن، سونگی‌گچه او، محمد شفیع عظیمی بیلن یانمه- یان اوشبو موسیقی گروهی فعالیتی نی آلغه آلیب باردی.
ظفر گروهی اعضالری 1357 ییلدن باشله‌ب، 1370 ییلی داکتر نجیب الله حاکمیتی آغدریلیشی زمانی‌گچه اوّلده «افغان موزیک» ریاستی تشکیلاتیده، سونگره ایسه «کلتور ملی کمیته سی» (حاضرگی مدنیت و عاموی اخبارات واسطه‌لری وزارتی) نینگ «موسیقی ریاستی» چوکاتیده رسمی مامور صفتیده ایشله‌دی.
مین بو کیشی بیلن 1363 ییلی نینگ عقرب آییده تانیشدیم و سهل- کم 3 ییل ظفر گروهی چوکاتیده بیرگه ایشله‌دیک. اوشه ییللر بو عالیجناب کیشی کابل شهری نینگ «جوی شیر» ناملی محله‌سیده بیر کرایی اوییده اولتیره‌ر ایدی. او، دوتارنی جوده زور کیفیت بیلن چالر ایدی. ظفرگروهی واسطه‌سیده رادیو- تلویزیونده ثبت ایتیلگن بوتون اشوله‌لرگه او دوتار چالگن قاله‌ویرسه دایره (دپ) بیلن بیر خیل کویلر هم اوکیشیدن یادگار قالگن. 
معلوم بولیشیچه اولوغوار ذات موندن 5- 10 ییل آلدین عالمدن کوزیومگن. الله رحمت ایله‌سین!
محمد همایون منصوری (دایره نواز)
همایون منصوری عایله‌سی اصلده تورکستاندن بدرغه بولیب، افغانستانده استقامت قیلگن مهاجرلردن بولگن. بو ییگیت دپ نی جوده هم یاقیملی چالرایدی. استاد شفیع عظیمی، عبدالرشید اکه اندخویی سینگری بوکیشی هم «ظفر» گروهی نینگ هنری فعالیتی‌نی تانگیدن باشله‌ب آخرگچه اوز فعالیتینی دوام ایتدیردی. او اساساً «ظفر» انسامبلیده «دپ» چالگن، بیرار حالده «آکاردیون» هم چالرایدی. او، موسیقی صنعتی نینگ اوز آته‌سی دن (مرحوم استاد ضیا خواجه منصوری) اورگه‌نیب، موسیقی نواز بیر عایله‌ده تربیه‌لنگن اونینگ رحمتلی آته سی موسیقی اوستادی بولیب اونینگ سینگلی هم «اشوله‌چی» ایدی.
منصوری هم افغانستان رادیو- تلویزیونی همده کلتور ملی کمیته‌سی گه قره‌شلی «موسیقی ریاستی» تشکلاتیده رسمی مامور صفتیده ایش قیلیب 1370 ییللرگچه اوز فعالیتینی دوام بیردی.
او، اینیقسه 1363 ییلدن شو گروه فعالیتی نینگ سونگیگچه اوزبیکچه قوشیقلرده «دپ» چالگن. اولکه‌ده خوف‌سیزلیک معماسی کوچه‌ییب، داکتر نجیب الله حاکمیتی زمانیده او، اوز عایله‌سی بیلن تشقی مملکتلرده کیتیش گه مجبور بولیب، اوزاق ییلردن بویان تورکیه نینگ استانبول شهریده استقامت قیلیب کیلماقده.
شمس الدین سرپلی (دایره نواز)
بو کیشی هم «ظفر» گروهی تشکیلاتیده 1357 ییلدن باشلب 4-5 ییل هنری فعالیت قیلگن. شمس الدین هم «دپ» چالیشگه اوته استعدادلی بولیب، افغانستان رادیو- تلویزیونی آرشیفیده ایلک بار ثبت بولگن اوزبیکچه قوشیقلرده «دپ» چالگن. بو کیشی 61-1360 ییللر آقیمیده اولکه‌ده خوف‌سیزلیک وضعیتی بوزیلگن چاغلرده وطندن چیقیب کیتگن. مین بو کیشی بیلن اصلاً اوچرشگن یوقمن بیراق اونینگ حقیده معلوماتنی ظفر گروهی اعضاسیدن ایشیتیب قالگنمن.
عبدالوهاب مجبور (دایره نواز)
ظفر انسامبلی تشکلایتیده اوزاق ییللر هنری فعالیت قیلگن کیمسه‌لردن بیری عبدالوهاب «مجبور» بولگن. بو کیشی هم اصلده «دپ» چالیب کیلگن. او، منتظم روشده ظفر گروهیده فعالیت قیلمسه هم، آره- سیره اوشبو هنری گروه بیلن بیرگه یاردم قیلیب کیلگن.
ظفر گروهی 1357 ییلدن 1359 ییلگه قدر منتظم روشده بوتون اوزبیک چالووچیلر و اشوله‌چیلرنی اوز تیوره‌گیده جمع‌لب فعالیت قیلردی، بیراق اولکه‌ده خوف‌سیزلیک معماسی زوره‌ییب اولکه اهالی‌سی نینگ حربی خذمتگه چقیریش معماسی مهم مساله گه ایله‌نیب کیتگندن کیین، اینیقسه اولکه سطحیده «خلق» و «پرچم» حزبی اعضاسی آره‌سیده سیاسی توقنه‌شولر اوج آلیب حفیظ الله امین باشچیلیگده خلق حزبی نینگ حاکمیتی آغدریلیب، اورنیده بیرک کارمل باشچیلیکده «پرچم» حزبی نینگ پیروزلیگی بیلن، «خلق» حزبی نینگ سیاسی باشلیغلری نینگ بیر خیلی اولدیریلیب، ینه کتته قسمی قماققه تشلندی. شو قطارده عبدالحکیم شرعی جوزجانی هم کیریشرایدی. شو کیشی نی قماققه تشله‌نیب وزارت لوازمیدن چیتلنتیریلیشی بیلن «ظفر» انسامبلی حقیقتاً هم کتته حمایت چیسینی قولدن بیریب، اوشبو گروه اعضاسی اوزی نینگ بویوک حامی سینی قولدن بیردی. کیین بو گروه اعضاسی حربی خذمتگه چقیریلیب، اوشبو گروه تشکیلاتیده اوز فعالیتلرینی تاخته‌تدیلر.
عبدالوهاب هم انه شو قطارده کیریشر ایدی. او، نیچه قتله حربی لر صفیگه خذمتگه کیریب کیین 65-1364 ییللر هرات «قول اردو» سیگه صاحب منصب بولدی. بیرار پیت کابلده کیلگنده «ظفر» گروهی واسطه‌سیده یولگه تشلنگن کنسرت و رادیویی ثبت لرده یاردم بیررایدی.
شکرالله (توله نواز)
اوشبو عجایب استعدادلی ییگیت ظفر انسامبلی نینگ تأسیس ایتیلیشیدن 61-1360 ییللرگه قدر، اوشبو انسامبل بیلن یقین ایجادی علاقه‌ده بولیب کیین اولکه‌دن چیت ایللرده کیتیش گه مجبور بولگن، او بیر مدت سعودی عربستانده یشه‌گن.
او، «ظفر» انسامبلی نینگ قوریلیشیدن 1360 ییلگه قدر اوشبو موسیقی گروهیده فعالیت قیلدی. شکرالله اساساً توله چالرایدی. او «توله» نینگ سحرلی کویی بیلن اوزبیک اشوله‌لریگه حلاوت بغیشلر ایدی، قاله‌ویرسه اوندن بیرخیل کویلر هم میراث قالگن. مین بو کیشی بیلن اصلا اوچره‌شگن یوقمن.
جمعه خان تخاری (غیجک نواز)
بو کیشی تخار ولایتی نینگ تاجیکلریدن بولیب، کلتور دولتی کمیته‌سی (حاضرگی مدنیت و عاموی اخبارات واسطه‌لری وزیرلیگی) گه قره‌شلی «موسیقی ریاستی» تشکیلاتیده 1362 ییلدن «ظفر» انسامبلی بیلن هنری فعالیتی‌نی باشله‌دی. انه شو ییلدن باشلَب «ظفر» انسامبلی فعالیتی نینگ سونگی دملریگچه افغانستان رادیو- تیلی کانالی آرشیفلریده کوچیریب قالدیریلگن اوزبیکچه قوشیقلر همده انه شو گروه تمانیدن یولگه تشلَنگن بیر خیل کنسرتلرده هم بو کیشی غیجک چالگن.
احمد فواد (ویلون نواز)
بو عجایب استعدادلی ییگیت اصلده مزارشریف تاجیکلریدن بولیب کابل پولی تخنیک انستیتوتیده تحصیل قیلر ایدی. او، اوشه زمان افغانستانده‌گی بویوک موسیقی استادلری بیلن یانمه-یان تاخته‌ب بیر قطار قوشیقلرده (ویولون) چالگن.
احمد فواد بیرار پیت اوز علاقه‌سی بیلن ظفر گروهیگه کیلیب بیرخیل قوشیقلر اجراسی همده اوشبو گروه تشبثیده یولگه تشلَنگن بیر خیل کنسرتلرده «ویولون» چالر ایدی. او، حقیقتاً هم انه شو چالغو اسبابینی چالیشده اوستون قولگه ایگه ایدی. او، دکتور عبدالله درمان، رشیده ژاله... بیلن بیرخیل قوشیقلرده «ویولون» چالگن.
محمد قاسم امینی (قوشقارچه نواز)
بو کیشی اصلده سرپل ولایتیدن بولیب «ظفر» انسامبلی فعالیتی نینگ باشله‌نیشیدن 61-1360 ییللرگچه اوشبو گروه تشکیلاتیده هنری فعالیت قیلیب سونگره اولکه‌ده‌گی ناقوله‌ی امنیتی وضعیت طفیلی وطندن چیقیب کیتیشگه مجبور بولگن.
او، اصلده قوشقارچه نواز بولیب اوشبو چالغو اسبابی بیلن شغلله‌نیب قالگن. محمد قاسم اوزاق ییللردن بویان سعودی عربستان نینگ «مدینۀ منوره» شهریده استقامت قیلیب کیلماقده. مین بو کیشی بیلن بدرغه‌لیک ییللرده تانیشدیم. او، غربیتده هم اوز سیویکلی چالغوسی بیلن یشه‌یدی.
ایضاح: ظفر گروهی تشکیلاتیده 1978 ییلدن 1991 ییلگه قدر (70-1357 ییللر) یولگه تشلنگن رسمی کنسرت، یا که ثبتلر آقیمیده بیر خیل کیشیلر تصادفی صورتده بیرار مرته قوشیق اجرا ایتیب یا که چالغو اسبابی چالگنی ممکن، بیراق مین اوشبو بحثده شو گروه ترکیبیده ایزچیل یا که رسمی صورتده موسیقی صنعتی بوییچه ایش- فعالیت قیلیب کیلگن کیشیلر رویخطینی کیریتیش اورینگنمن. بوندن تشقری صابر عندلیب، خیرمحمد چاووش، هدایت الله احمدی، دکتور عبدالله درمان... کبی بیرخیل اشوله چیلر اوزی هم اشوله‌چی هم چالووچی بولگنلر، مین بوخیل کیشیلرنی بحثیمیزنی ایکّینچی بولیمیده ایسله‌ب اوته‌من.
ایسلتمه: یوقاریده افغانستان تاریخیده اوله‌راق تشکیل تاپگن «ظفر» ناملی موسیقی صنعتیگه عاید قیسقه طرزده معلومات قید ایتیلیب اوتیلدی. البته اوشبو معلومات عاموی اخبارات واسطه‌لری آرقه‌لی ترقه‌له‌دیگن بیرینچی یازوو. مین موندن ایکّی ییل مقدم شو خصوصده آریانا تیلی کانالی نینگ اوزبیکچه بولیمی (یوزمه- یوز برنامه‌سی) آرقه‌لی اولکه‌ده اوزبیک موسیقی صنعتی نینگ اچینرلی وضعیتی حقیده فکر الماشتیریب، اوشبو معلوماتلرنی پیت بولمه‌گنی اوچون یازمه شکلده یازیش گپینی، ینه بیر وقتده قویگن ایدیم. حاضر ایسه شو تکلیف بیر خیل احساسلی ییگیتلر (جمله‌دن حرمتلی قدردان ییگیت فیروز رحیمی رادیو بی.بی.سی مخبری) طلبیگه بناءً بوینومگه قیته‌دن یوکلَندی.
موسیقی و باشقه شو خیل مساله‌لرگه نسبتاً بیز یشه‌ب تورگن محیط و مملکت فضاسینی قمره‌ب آلگن سنتی و طالبانی تفکر، همده ایل اولوس نینگ اقتصادی و معنوی جهتدن قالاق‌لیگی هردایم مینی شو حقده عملی اورینیش‌لریم یولیده کتته توسیق یره‌تیب کیلگنی بیر یاقده تورسین حتی که شو حقده یازیشگه هم خلخیت بیریب تورگن. مینگ افسوسلر بیلن کیم اولکه‌ده موجود بیر خیل قرا نیّت‌لر و پوندیمینتالیستیک تفکرلرگه اساساً عامه اولوس نینگ کتته قسمی همده بیر خیل ییگتلر و ضیالی‌لر آره‌سیده موسیقی و شونگه اوخشَش اجتماعی انگ نینگ تورلی شکللریگه باغلیق پدیده‌لرگه نسبتاً یامان و سلبی قره‌ش روحیه‌سی اوج آلیب کیلماقده. مین بیر مدت تیل و مدنیت گه نسبتاً ملی مسوولیت اساسیده شو ساحه گه قیزیقیب فعالیت قیلگنیم طفیلی، قاله‌ویرسه ایگیرمه اوچ ییلدن بویان عاموی اخبارات واسطه‌لریده شو حقده بیر بحث و صحبت اوتقزیلمه‌گنینی شاهدی بولیب توردیم. بو اوزاق مدت آره‌سیده انچه بی‌فراستلیکنی کوریب ینه هم مسوولیت یوزه‌سیدن اوزیم کوریب- ایشتیب قالگن معلوماتلرنی کوچیریب عاموی‌لشتریشگه اوریندیم. مینگه بو یازوودن اساسی مقصد اولکه بوییچه شو ساحه‌ده فعالیت آلیب باره‌یاتگن‌لر توجه‌سینی بو حقده قره‌تیشدن تشقری، حاضرگی زمانده مدنیت و فرهنگ نینگ اینگ مهم ترماغی سنه‌لگچ موسیقی توریده توجه قره‌تیلیب بو ساحه‌ده عملی ایش قیلیش دیر. مینگ افسوسلر کیم، بوندن 36 ییل آلدین ملی تفکرگه ایگه احساسلی بویوکلریمیزنینگ تشبثی نتیجه‌سیده افغانستان دولتی رادیو- تلویزیونی تشکیلاتیده تورک- اوزبیک خلقی شونده‌ی بیر بویوک یوتوقلرنی قولگه کیریتدیلر، بیراق اولکه‌ده خوف‌سیزلیک وضعیتی بوزیلیب کیتیش نتیجه‌سیده بیز اوشبو ملی یوتوقلرنی سانینی آشیریش اورنیده، زمان اوتیشی بیلن اوشبو یوتوقلرنینگ بیرین- کیین قولدن بیریشگه باشله‌دیک.
بیز سونگی 12 ییل آره‌سیده اولکه سطحی‌ده بیر قطار اوزبیکچه یایین بیره‌دیگن ایرکین رادیو و تیلی کاناللر تأسیس ایتیلیشینی شاهدی بولیب کیلدیک، لیکن قنده‌ی دیر شو حقده توجه قره‌تیب، قیته تیکله‌ش ایشینی اونوتیب قویدیک. هر حالده اوشبو کمچیلیکلر و اونینگ عامللری حقیده بحث یوریتیش اوزی علیحده بیر فرصت طلب قیلیش یانیده بیر خیل اچیق حقیقتلرنی تیلگه آلیشگه زمینه یره‌ته‌دی، مینی فکریمچه اوشبو حقیقتلرنی ایشیتیش اوچون بیز خلقگه منسوب تورلی ساحه‌لرده موجود بویوکلرگه هم، کیچیکلرگه هم حاضرگچه شو ظرفیت اونیب- اوسمه‌ی تربیه‌لنمه‌ی قالگن. دیمک، بیزنینگ بحثیمیز یالغیز اوزبیک هوسکار (آماتور- شوقی) موسیقی‌سی بابیده. البته فولکلوریک (محلی) موسیقی همده مقام موسیقی (اوزبیک کلاسیک موسیقی توری) صنعتی توری اوز اورنیده علیحده بحث یوریتیش‌نی طلب قیله‌دی.
بحثنی باشیده ایسله‌تیب اوتگندیک مین اوشبو یازوونی ایکّی قسمگه، بیری «ظفر» گروهی تشکیلاتیده فعالیت قیلگن چالغوچیلر. ایکّینچی، اوشبو موسیقی گروهیده اشوله‌چی (آوازخوان) صفتیده فعالیت قیلگن‌لر حقیده عمومی معلومات بیریشگه قرار قیلگن ایدیم. بحثیمیزنی بیرینچی قسمی نهایه‌سیگه ییتدی، ایمدی «ظفر» موسیقی گروهی تشکیلاتیده 1357 ییلدن 1370 ییلگه قدر افغانستان دولتی رادیو- تلویزیونیده اوزبیکچه‌ده اشوله اوقیگن‌لر حقیده معلومات بیریشگه اینتیله‌من. دیمک، افغانستانده ظفر گروهی یالغیز اوزبیک تیلیده‌گینه ایمس، بلکه تورکمن تیلیده هم اشوله‌لر ثبت قیلیب رادیو تلویزیون آرشیفلریده قالدیریش مسوولیتی‌نی هم بی‌واسطه اوز ذمه‌سیگه آلگن ایدی. مین بو حقده فرصت بولگنده بحث‌نی سونگیده قیسقچه تاخته‌لیب اوتماقچیمن. بحثیمیزنی ایکّینچی قسمیده قوییده‌گی اشوله‌چیلر حقیده معلومات قید قیلیب اوتماقچی من...
اوشبو مقاله هلی دوامی بار...


یازوچی: استاد محمد کاظم امینی، بولوت وبلاگی

 

 


شو موضوعده



۱۳۹۰
اسد
۱۴






ستاکهولم، سویدن

info@baborshah.com