صحبت منوروف

اوزبیکستان حقیده

نوروزبیره می

توران دولتلری ییلنامه سی




 

   یازووچی:

  اکادمیسین ع. ح. شرعی جوزجانی

 

توران حقیده ینگی کتاب: 

"توران دولتلری ییلنامه سی" 

(میلاددن اوّلگی ۸ عصردن، میلادی ۲۰ عصر باشلریگه قدر)


    ۲۰۱۰ ییل توران تاریخی دیاری حقیده تنیقلی یازوچی وشاعر دوستیمیز رحمتلی ناصر محمد یازگن "توران دولتلری ییلنامه سی" ناملی چیرایلی کتاب، "میری یوس" باسمه خانه سی تامانیدن اوزبیک تیلی کریل الفباسیده نشر ایتیلدی. کتابگه تاریخ فنلری دوکتوری، اروپا طبیعی فنلر اکادمی سی نینگ اکادمیسیَی و توران فنلر اکادمیسی رئیسی حیدربیک بابابیکوف و تاریخ فنلری دوکتوری، پروفیسورقمرالدین عثمانوف تقریظ یازگنلر.

   کتاب، اونینگ یازیلیشی سببی و توران اته مه سی حقیده بیریلگن قیزیقرلی معلومات و فایده لنیلگن ادبیاتلر فهرستیدن تشقری، میلاددن اولگی ۸ عصردن، میلادی ۲۰ نچی عصر باشلریگه قدر توران اولکه سیده کوپینچه تورکی خلقلر تامانیدن تشکیل تاپگن دولتلر حقیده ایشانرلی منبعلرگه اساسلنیب، ۳۵ عنوان آستیده معلومات بیره دی. مؤلف کوپ ییللر دوامیده ایزچیللیک بیلن بو ساحه ده تحقیق و تتبع ایشلرینی آلیب باریب، ۷۲ منبعگه تینگن حالده اونی یازیب توگه ته دی.

  مؤلف قدیمگی خوارزم دولتی حقیده معلومات بیریب، ابوریحان بیرونی "الآثار الباقیه...."  کتابیده "کیخسرو خوارزمگه هجوم قیلیب، تورک پادشاهلری اوستید ن غلبه قازانگنی" نی ذکر ایتگنی گه اساسلنیب، "دیمک ۳- مینگ ییل آلدین هم خوارزمده تورکی قبیله لر یشگن و دولت تیزیمی بولگن" دیب تاکیدلیدی. او یازیشیچه ایران هخامنشیلری قِرالی کیر، کوروش (میلاددن اولگی ۵۵۸- ۵۳۰ ییللر) خوارزم و اونگه توتش حدودلرنی باسیب آلگن. لیکن کوچمنچی ساک (مساگیتلر) قبیله سی اوستیگه هجوم قیلگنیده ملکه تومار (توماریس) دن یینگیلیب هلاک بولگن...ختای نیگ تن سلاله سی دوریده (میلادی ۷- ۱۰ عصرلر) خوارزمده اساسا تورکی قبیله لر یشگن. تنشو سالنامه سیده شوندی دییله دی:" برچه تورک ایلتلری ایچیده هوکیز قوشیلگن ارابه فقط شو ییرده (خوارزمده) اوچریدی. بو ارابه لرده سوداگرلر تورلی ولایتلر و ایلاتلرنی اَیلنیب، سودا قیلیب یوره دیلر".

  مؤلف "آسیا خون سلطنتی" عنوانی بیلن قدیمدن مرکزی آسیاده شکللنگن تورکی خلق و موندن ۴ مینگ ییل مقدم موجود بولگن دِلر(ختای منبعلریده گی تورکی قبیله لر نامی) ترکیبیگه کیرگن خونلر دولتی حقیده معلومات بیره دی. جاپان عالملری فکریچه خون سوزی تنگری فرزندی، کونگه (قویاشگه) تاپینگن آدم وخلق کبی معنالرگه ایگه ایکن.

   میلاددن اولگی ۳ عصرده وجودگه کیلگن خون خاقانلیگی نینگ عالی حکمداری "تنگریقوت" دیب اتلگن بولیب، او تنگری فرزندی دیگن معنانی انگله ته دی. خونلر تنگری چیلیککه اعتقاد قیلگنلر. اولر قوشیق ایتیش و اویینگه توشیشنی یخشی کورگنلر. اولرنینگ چالغو اسبابلری ایچیده  سورنَی، قوبوز، پیپه (گیتارگه اوخشگن) و چنگ کبیلر بولگنلیگی منبعلردن معلوم. رسامچیلیک و هیکلتراشلیک صنعتی هم خونلرده یخشی رواجلنگن ایکن. نیفریت، آلتین، تیمیر و مسدن حیوانلر هیکللرینی، همده تورلی ایدیشلر یشش صنعتی کینگ رواجلنگن. ایگر، جبدوق یسش و اولرگه نقش بیریش صنعتی یوکسک درجه ده بولگن. پولاتدن یسلگن قیلیچ و خنجرلر ختایگه ایلتیب ساتیلگن.

  کتابده بیریلگن معلوماتگه کوره خون سلطنتی آسیاده گی اینگ قدرتلی دولت صفتیده دایما ختایگه خوف سالیب تورگن. میلاددن اولگی ۲۰۰ ییل ختایلیکلر ۳۲۰ مینگ کیشیلیک قوشین بیلن خونلرگه قرشی هجوم قیله دی. اما اولرنینگ بو عظیم قوشینی قورشاوده قالیب، زورغه قاچیب قوتیله دی. نتیجه ده ختای خونلرگه خراج تولب توریشگه مجبور بوله دی... ختایلیکلر خونلرنینگ هجوملریدن قوتیلیش اوچون بویوک ختای دیوارینی قوریشگه کیریشگنلر...

   خون حکمداری "باتور تنگریقوت" ختای خاقانیگه خط یازیب، غربده کورانلیکلر، اوسونلر، اوغوزلر و باشقه ۲۶ (بعضی منبعلرده ۳۶) دولتنی اوزیگه بوی سوندیرگنینی معلوم قیله دی. آره دن ۳۰- ۴۰ ییل اوتگچ، ختای سیاحی ژن سزین اوز سیاحتنامه سیده، توران حدودلریده گی کوپ مملکتلر مستقل سیاست آلیب بارسه لر هم خونلرنینگ نظارتی آستیده ایکنلیگینی یازه دی. خونلر اولرگه تابع بولگن مملکتلرده گی دولتنی اداره قیلیش اصولینی سقلب قالگنلر. شو طفیلی تدقیقاتچیلرخون حاکیملیگینی کانفدریشن توزومی دیب بهالیدیلر...

  میلاددن اول تقریبا ۳۰۰ ییل دوامیده خونلر، ختایلیکلر بیلن گاهی اوروش و گاهی تینچلیک شرایطیده، کوپینچه اولر اوستیدن غلبه قازانیب و بعضا چیکینیب یشه گنلر. اما میلاددن آلدین ۷۳- ۴۸ ییللر دوامیده ۵ ته خون یبغوسی (حاکمی) اورته سیده باشلنگن اوروش، خونلرنی ضعیفلشتیرگن. ایچکی تاج وتخت کورشلری و ختای نینگ دایمی تضییقی نتیجه سیده میلادی ۴۸ ییل خون سلطنتی ایککی گه بولینیب کیته دی. شمالی (غربی) و جنوبی (شرقی) خون سلطنتلری وجودگه کیله دی.

  کتاب مؤلفی مبحث آخریده خون حکمدارلریدن ۲۲ ته سی نینگ آتلرینی بیره دی. بیز اولردن ایریملرینی ایسله تیب اوته میز:          

-        تنگریقوت (آتی معلوم ایمس) [میلاددن اولگی ۲۷۰- ۲۴۰].

-        تومن تنگریقوت (۲۴۰- ۲۱۰).

-        باتور تنگریقوت [ماداِی، اوغوزخان] (۲۱۰ – ۱۷۴).

-        کوک خان(۱۷۴- ۱۶۱).

-        کون خان (۱۶۱- ۱۲۶).

-        ایلچیشی (۱۲۶- ۱۱۴)....

-        اوجیلونوتی (۸- ۱، میلادی ۱۳)

-        اودَتغو (۴۶- ۴۸ میلادی).

  کتاب مؤلفی ناصر محمد اوندن کیین شمالی(غربی) خون وجنوبی (شرقی)خون دولتلرینی قیسقه چه تنیته دی.

   او غرب تامانگه کوچگن خونلر حقیده معلومات بیریب یازه دی: یوز بیرگن تورلی – تومن حادثه لر عاقبتیده غربی اروپاگه کوچیب اوتگن خونلر او ییرده گی کتته دولتلربیلن بولیب اوتگن اوروشلرده کوپینچه غلبه قازانیب، ۴۳۰ ییلده خونلر راین دریاسیگه ییتیب باریب، روم دولتی بیلن دپلوماتیک مناسبتلر اورنتگنلر. اولر کینگ چیگره لی دولت قورگنلر. ۴۳۰ ییلدن باشلب، مشهور حکمدار آتیلا دوریده سلطنت چیگره لری شرقده قفقاز تاغلریگه قدر، غربده راین دریاسیگه چه، شمالده دونای آراللری و جنوبده دونای نینگ اونگ قرغاغیگه چه چوزیلگن ایدی.

۴۵۱ ییلده، اروپالیکلر بیرلیگیده روم امپراتورلیگیگه قرشی خونلرنینگ هجومی آرتگه قیتریلدی و آتیلا نینگ سِرلی اولیمیدن کیین، ۴۵۵ ییلی  پاننونیه ده یوز بیرگن اوروشده، خونلر یینگیلدیلر.

   مؤلف، غزنویلر دولتی اوستیده توختلیب اوتیب،  اونینگ حدودی، اجتماعی اقتصادی وضعیتی، حربی و سیاسی فعالیتلری حقیده معلومات بیریب یازه دی: ۹۶۰ ییلی سامانیلر لشکرباشیسی الپتِگین مرکزی غزنه شهری بولگن ینگی دولتگه و ینگی سلاله گه اساس سالدی. بو دولت نامی پایتخت شهر غزنه نامی بیلن باغلیق. الپتگین ایسه تورکی تیلده گی "الپ"- پهلوان و "تِگین"- شهزاده، اصلزاده سوزلریدن یسلگن.

   معلوم که سامانیلر اردوسی اوزه گینی و سرکرده لرینی تورکی قبیله لر وکیللری تشکیل ایتگن. اولر اوز خدمتلری عوضیگه خراسان و افغانستان نینگ تورلی ولایتلرینی باشقریش حقوقینی آلگنلر. الپتگین هم اولرنینگ بیری ایدی.

   غزنویلر دولتی نینگ اینگ کوچیگن دوری سبکتگین (۹۷۷- ۹۹۷) و اونینگ اوغلی محمود غزنوی (۹۹۸- ۱۰۳۰) حکمرانلیگیگه توغری کیله دی.

   غزنویلر دولتیده علم- فن و مدنیت، خصوصا ادبیات رواجلنگن. محمود غزنوی آنه تیلی تورکیدن تشقری فارس، عرب تیللرینی هم مکمل بیلگن و اوزی شعرلر یازگن. اونینگ سراییده ۴۰۰ دن آرتیق عالم، شاعر و صنعتکارلر توپلنیب علمی ایجادی ایشلر بیلن شغللنگنلر.

   غزنویلر دولتی حامیلیگیده، ابوریحان بیرونی، عتبی، منوچهری دامغانی، بیهقی، فرخی، عنصری کبی بویوک عالملر و مشهور شاعرلر فن و ادب ساحه سیده اوزلریدن اونوتیلمس اثرلر یازیب قالدیرگنلر. ابوالقاسم فردوسی شاهنامه اثرینی محمود غزنوی حمایه سیده یازیب، تورک سلطانیگه هدیه قیله دی.

   اوشبو دورده غزنه، بلخ، نیشاپور، لاهور و باشقه شهرلرده کوپلب مدرسه لر، مسجدلر، خانقاهلر، سرایلر، باغلر و کتابخانه لر قوریلیب غزنه شهری گللب یشنگن و عروس البلاد نامی بیلن شهرت قازانگن.

  ناصر محمد، سغدیلر، سلاوکیلر و پرفیه دولتلری، یونان و باختر پادشاهلیگی، کوشانلر سلطنتی، یفتلیلر دولتی  و تورک خاقانلیگی، اویغور خاقانلیگی  شونینگدیک سامانیلر، قاره خانیلر، خوارزم شاهلر، سلجوقیلر، قاره ختایلر، مغللر، آلتین اردو، چغتاییلر، تیموریلر، بابریلر دولتلری، بخارا خانلیگی(امیرلیگی)، خیوه خانلیگی و قوقان (خوقند) خانلیکلری حقیده مستند معلوماتلر بیریب، هربیردولت تشکیل تاپیشی نینگ عامللری، اولرنینگ اجتماعی و اقتصادی شرایطی، دولتنی اداره قیلیش اصوللری، ایچکی و تشقی سیاستی، منطقه ده توتگن اورنی و سیاسی اهمیتی، شونینگدیک اولرنینگ انقراضگه یول توتیشی سببلرینی ایضاحلب اوتیب، مبحث آخریده هربیری نینگ اساسچیلری، ییریک رهبرلری رویخطینی بیره دی. مؤلف بحث جریانیده دولت رهبرلری قیسی اوروغلرگه منسوب ایکنلیگینی انیقلگن حالده، علم، فن و مدنیت رواجی یولیده قیلگن خدمتلری و اوزلریدن قالدیرگن مادی و معنوی یادگارلیکلری بیلن اوقوچینی تانیشتیره دی.

   "توران ییلنامه سی" کتابی نینگ اهمیتی شونده که مؤلف اونده تقریبا اوچ مینگ ییللیک تاریخی جریان دوامیده شکل لنیب، اوز تکامل و زوال باسقیچلرینی باسیب اوتگن دولتلرنینگ قیافه سینی، منبعلر امکان بیرگونیگه قدر قنداق بولگن بولسه، اوشنداقلیگیچه کورسه تیب بیریشگه حرکت قیله دی. شوروی تاریخچیلری، شونینگدیک اورته آسیاده گی بعضی مملکتلر نینگ تارفکر یازوچی وتاریخچیلری، اورته آسیا حوزه سینی "فلات ایران" صفتیده معرفی قیلیب کیلگنلر. اولر تورکستانده گی بویوک مدنیتلر و معنوی یوتوقلرنی ایران وآریائیلرگه نسبت بیریب، تورکی خلقلرنی تورکستان حدودیده کیلگِندی، کوچمنچی، معرفت و مدنیتدن اوزاق خلقلر دیب دعوا قیلیب کیلردیلر. ناصر محمد اوشبو باطل و اساسسیز ادعالرگه چیک قوییب، چین سالنامه لری و سیاحتنامه لری، یونان و عرب مؤرخلری اثرلری وباشقه معتبر منبعلرگه تیه نگن حالده، تورکلر توران حدودی وچین چیگره لریده میلاددن ۸۰۰ ییل آلدین، سیاسی حیات صحنه سیده ظاهر بولیب، تاریخ میدانیده اوزلریدن ایزقالدیریب کیلگنلیکلرینی کورسه تیب بیره دی. ساویت ایدئولوگلری (نظریاتچیلری) تاماندن قصد دن ابهام پرده سی بیلن اوره لیب کیلگن تورک خاقانلیکلری، اویغور امپیریه سی و قاره خانیلر بویوک مدنیت پرور دولتی حقیده کیرکلی بولگن برچه معلوماتلرنی اوقوچیلر اختیاریده قویه دی. او تورکی دولتلرتامانیدن یره تیلگن بویوک ثقافت و مدنیتلر (جمله دن قاره خانیلر، غزنویلر، تیموریلر، سلجوقیلر و خوارزمشاهلر مدنیتلری) نی آچیق و آیدین کورسه تیش بیلن، تاریخ جریانیده فقط اروپالیکلر و آریائیلرنی مدنیت و ثقافت یره توچیلری دیب دعوا قیلگن "یورپ سنتریزم" غایه سینی عملده اساسسیز ایکنلیگینی اثباتلب بیره دی. حقوق فنلری دوکتوری پروفیسور اکمل سعیدوف تأکید لگنیدیک اوشبو کتاب ناصر محمدنینگ بای و قدیمی تاریخیمیزدن فخر و افتخار تویغوسینی کونگلیگه جایلب، کتابخواننی شوندی یوکسک روحی- معنوی کیفیتگه آشنا ایتیشدیک ایزگو نیت بیلن بو ایشگه قول اورگنی اوچون هم تحسینگه لایقدیر. نیگه که یورتباشیمیز تعبیری بیلن ایتگنده، اوز تاریخینی بیلگن، اوندن روحی قوت آله دیگن خلقنی یینگیب بولمیدی.

   بیز حرمتلی اوقوچیلرگه "توران اته مه سی حقیده" عنوانی بیلن بیریلگن توران ییلنامه سی کتابی نینگ  باشلانغیچ قسمینی، کریل الفباسیدن عرب الفباسیگه اوگیریب تقدیم ایته میز. شونینگدیک اثرنینگ مؤلفی، شاعر، یازوچی و مترجم مرحوم ناصر محمد نینگ روحی شاد بولسین دیب ایستک بیلدیره میز.

 

      



مطالب دیگر در این موضوع


۸ مارچ - خاتین- قیزلر خلق ارا بیرلیک کونی مناسبتی بیلن «بابر کلتوری انجمنی» قوتلاو سوزی ۸ مارچ مضمونی بیلن اوزبیکلر و برچه تورکی خلقلرعیاللری آره سیده بیر نوع اویغونلیک موجود. تورکی خلقلرده عیاللر (خاتینلر) هردایم ارداقلنیب، سیویلیب، اوز قدرو قیمتیگه ایگه بولگن حالده، حرمتگه سزاوار بولیب کیلگن. مرکزی آسیاده گی ایریم قبیله لرده موجود بولگن خاتینلرنی کمسیتیش، قیز تولدی نی عایله اوچون بختسیزلیک دیب اوندن عار قیلیش، عیاللرنی میراث حقوقیدن محروم ایتیب، اجتماعی حیاتده اولرنی بوتونلی ایرککلر قطاریدن چیتلتیش کبی سلبی اودوملر استثنا صورتده بعضا کوزگه تشلنمسه، عموما تورکلرده موجود ایمس. حتی قُلچیلیک شرایطیده هم، چوریلر (کنیزلر) بیلن انسانی مناسبت سقلنگن و ایریم یوکسک دولت اربابلری چوری آنه لردن توغیلکن. اوزبیکلر وتورکی دولتلرده عیاللر کتته اعتبار و موقعگه ایگه بولیب، دولت مصلحتچیسی، شاهلر ووزیرلر اورینباسرلری و حتی مملکت قرالی درجه سیگه کوتریلگنلر. بونینگ یققال مثاللر بیلن کورسه تیش ممکن: ـــ میلاددن ۵۰۰ ییل آلدین اورته آسیا حدودیده یشاوچی ساکلر و مساگیتلر قبیله لری نینگ قرالی، تورکی خلقلرنینگ مشهور ملکه سی توماریس آنه یا که توماریس خاتون جهان مقیاسیده برینچی عیال پادشاه، مثلسیز چیرایلیک ایگه سی بولیشی بیلن بیرگه، کوچلی حربی سرکرده بولگن. او کمال جسارت بیلن اولکه سیگه باستیریب کیلگن و کوروش کبیر!!! دیب اتلگن ایران شهنشاهینی میلاددن ۵۲۹ ییل آلدین کتته اردوسی بیلن تار مار قیلیب، اوزینی اولدیریب باشینی کیسیب آلدیره دی و قانخورلیکدن تویسین دیب اونی قاندن توله بیر طشتگه سالیب قویه دی. ـــ ملک شمس الدین ایلتتمیش نینگ قیزی سلطانه رضیه، آته سی وفاتیدن کیین هندوستانده سلطنت تختیگه اولتیریب، ایککی ییل عدالت بیلن حکمرانلیک قیله دی. ـــ سرای ملک خانم (بی بی خانم) امیر تیمور نینگ سیویکلی خاتینی، صاحبقران حربی سفرلرگه کیتگنده، عملا دولت ایشلرینی باشقریب، کتته بنالر قورردی. تاریخچیلر گواهلیگیده تیمور دولت ایشلری بوییچه او بیلن مکاتبه قیلیب تورردی. ـــ خراسان دیاری نینگ تورکتبار ملکه سی گوهرشاد بیگیم (گوهرشاد آغا) دنیا نینگ ممتاز ملکه لریدن بیری صفتیده حسن و جمال، علم وکمال و سیاست ساحه سیده تینگی یوق عیال ایدی. او دولت ایشلری بوییچه اِیری - شاهرخ میرزانینگ یاردمچیسی و دولت مصلحتچیسی ایدی. گوهرشاد بیگیم و اونینگ تربیه سینی آلگن ایککی اوغلی میرزا اولوغ بیک و بایسنقر میرزا، تورکستان، ایران و خراسان اولکه لریده تیموریلر مدنیتینی ترقتیش بیلن علم و فننی گللب یشنشی اوچون شرایط یره تیب بیردیلر. هرات شهریده او قوردیرگن گوهر شاد مدرسه سی منطقه ده اینگ مهم بیلیم آلیش مرکزیگه ایلنگن ایدی. بو تاریخی مدرسه و باشقه تاریخی آبده لر امیر عبدرحمان و ظاهرخان تامانیدن بوزدیریلیب ییر بیلن یکسان قیلینگن بولسه هم، اوندن قالگن ایریم بنالر جمله دن گوهرشاد بیگیم مقبره سی هنوز هم کوزلرنی قمشتیره دی. ـــ شونینگدیک باشقه تیموری و بابری ملکه لر، هم ایجادی ایشلری و هم حامیلیک فعالیتلری بیلن شرق رنسانسی (اویغانیش) دوری نینگ تمثیلچیلری ایدیلر. زیب النسا بیگیم اوزیدن قالدیرگن شعرلر دیوانی بیلن فارس تیلی و شعریتی رواجیگه اونوتیلمس حصه قوشدی. ـــ فرغانه خانلیگی قرالیچه سی (ملکه سی) ماهلر آییم - نادره بیگیم اوز تورموش اورتاغی- ییتوک شاعر امیرعمر خان "امیر" بیلن بیرگه، تورکی و فارسی شعر و ادب حامیسی ایدی. اولرنینگ سراییده اونلب شاعر و شاعره لر تربیه کورردیلر. تورکی شاعرلر اوز اثرلریده خاتینلرگه حرمت کوزی بیلن قرب، اولرنینگ فضیلتلری حقیده سوز یوریتگنلر. اوزبیک اولوغ شاعری امیر علیشیر نوایی اوزی نینگ بیر شعریده عیالنی قویاشگه اوخشه تیب، قویاش سوزی یعنی "شمس" مؤنث بولگنی اوچون عیالگه اوخشیدی دیدی. او توصیه قیله دی: باشنی فدا ایلا آتا قاشیغا جسمنی قیل صدقه آنا باشیغا علیشیر نوایی، خاتیننی قانونلر اساسیده حرمت قیلینگلر دیب تاکید لگن ایدی: زوجه که اول بولسه انیس حرم شرع طریقی بیله توت محترم لیکن افسوس که تورکی خلقلرده خاتینلرگه نسبتا شو کبی ایرکینلیکلر، قولی لیکلر ویومشاقلیککه اساسلنگن، عرف و عادتلر، قاعده و اودوملر کوپ بولسه هم، خاتینلر، هیچ قچان فیودال دوری نینگ پاتریارکال (عایله ده ایرکک حاکملیگی) توزومی، شونینگدیک تار فکر ومتعصب دین اربابلری یرتگن تار محیطدن چیقیشگه موفق بوله آلمدیلر. اولکه میزده قبیلوی حاکمیت یوزه گه کیلیشی بیلن عیاللرنینگ هم رنج و عذابی آشدی. حیات نینگ برچه ساحه لریده قبیلوی حاکمیت تامانیدن عملگه آشیریلیب کیله یاتگن حقوق بوزرلیکلر، تبعیض و ستم، خاتین - قیزلرنی هم قیین احوالگه سالدی. افغانستان برچه تورکی خلقلری جمله دن اوزبیکلر، تورکمنلر و هزاره لرگه قره تیلگن عداوت وتینگسیزلیک، اولرنینگ اولادلری اینیقسه قیز باله لری نینگ مکتب - مدرسه گه باریب تعلیم آلیش وتربیه کوریشدن محروم قیلیب کیلدی. بوتون مملکت بوییچه بیداد قیله یاتگن وحشیانه ظلم وستم، اینیقسه رادیکال تروریستلر دوریده گی عیاللرنی برچه انسانی و مدنی حقوقلر منجمله ایشلش، تعلیم آلیشدن محروم ایتیب، اویلرگه قملیب اولتیریب، تشقریگه چیقمسلیککه محکوم قیلیش، قانخورلیک، سوراوسیز تاشباران قیلیشلر، اوققه باغلش، کبَل بیلن اولگونچه اوریش، عیاللرنینگ کوکسینی کیسیش، قیز باله لر ناموسیگه تیگیب اولدیریش کبی انسانیت تاریخیده مثلی کم کوریلگن دهشتلی جنایتلر، افغانستاننی بیرکتته ماتمسرا گه ایلنتیردی. مادامیکه افغانستان نینگ برچه ملیتلری، خلق ارا مقیاسده قبول قیلینگن حقیقی دموکراتیک پرینسیپلر اساسیده تینگ حقوقلی دیب قبول قیلینمسه و بو مساوات اساسی قانونده قید ایتیلیب، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مدنی ساحه لرده، هیچ قنداق استثنا سیز تطبیق ایتیلمس ایکن، مملکتده قبیلوی نظام اوزگرمَی قاله دی و اوزی نینگ طفیلی حیاتیگه دوام بیره دی. افغانستانده اساسی دموکراتیک اوزگریشلرسیز خاتینلر نینگ حقیقی ایرکینلیگینی تأمین قیلیب، اساسی معمالرینی حل قیلیش ممکن ایمس. تینیمسیز کورش و ایزچیل مبارزه آرقه لی پاتریارکال عایلوی مناسبتلر اوزگر- مسدن بورون، خاتین- قیزلرنینگ طبیعی و انسانی حقوقلری خلاده قاله دی و دموکراتیک طلبلریگه عملی جواب بیریلمیدی. "بابر کلتوری انجمنی" رهبریتی، اولکه میزنینگ برچه عیاللری- حرمتلی آنه لر، آپه - سینگیللر و برچه خلقیمیزنی، خاتین- قیزلر خلق ارا بیرمی ۸ مارچ کونی مناسبتی بیلن چین گونگلدن تبریکلب، همه لریگه دموکراتیک ایرکینلیک اوچون کورش یولیده کتته موفقیتلر و عایلوی بخت وسعادت ایستکلرینی بیلدیره دی. "بابر کلتوری انجمنی" رئیسی پروفیسور شرعی جوزجانی اوزبیکلر وتورکی دولتلرده عیاللر کتته اعتبار و موقعگه ایگه بولیب، دولت مصلحتچیسی، شاهلر ووزیرلر اورینباسرلری و حتی مملکت قرالی درجه سیگه کوتریلگنلر. بونینگ یققال مثاللر بیلن کورسه تیش ممکن




ستاکهولم، سویدن

info@baborshah.com